Paul Moeyes

  • Illustraties_6
  • Illustraties_2
  • Illustraties_3
  • Illustraties_1

Inhoudsopgave

Nieuwe editie Buiten Schot komt er aan.

Omslagontwerp herziende uitgave Buitenschot

 

De Arbeiderspers heeft besloten ter gelegenheid van het herdenkingsjaar 2014 een nieuwe editie van Buiten Schot uit te brengen, en van die gelegenheid heb ik dankbaar gebruik gemaakt om de oude editie uit 2001 grondig op te schonen, bij te schaven en meteen ook maar flink uit te breiden.

 

De afgelopen jaren zijn er een aantal belangwekkende publicaties over Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog verschenen (zoals bijvoorbeeld de nieuwe biografieën van Cort van der Linden en Pieter Jelles Troelstra, en Samuël Kruizinga’s studie over de Nederlandsche Overzee Trustmaatschappij), die aantoonden dat een aantal passages in Buiten Schot onvolledig waren of soms gewoon niet klopten. Daarbij zijn mijn eigen inzichten de afgelopen jaren flink voortgeschreden zodat er alle aanleiding was om het boek van kaft tot kaft te herzien. Ook zijn een aantal illustraties toegevoegd, en de uitgever overweegt nu zelfs een kleurenkatern op te nemen.
In grote lijnen is het boek echter onveranderd gebleven: het voornaamste doel blijft een kroniek van Nederland in de Grote Oorlog te geven, maar een aantal thema’s zijn nu in meer detail uitgewerkt. Zo ben ik allengs meer gefascineerd geraakt door de politieke verhoudingen in het land.

Het merkwaardige feit doet zich voor dat een regering die geen meerderheid in het parlement had, niet alleen vier jaar lang in het zadel blijft, maar er ook nog eens in slaagt een aantal slepende politieke kwesties (zoals de grondwetsherziening en de regeling van het bijzonder onderwijs) tot een goed einde te brengen, en er met een beroep op het landsbelang ook nog eens niet voor terugschrikt de Kamer in een flink aantal zaken gewoon buitenspel te zetten. En misschien nog verbazender: behoudens een paar kleine oprispingen liet de Kamer dit vier jaar lang over zijn kant gaan. Mijn verklaring voor die gang van zaken ligt deels in het zelfverzekerde optreden van minister-president Cort van der Linden, maar ook in de voortdurend latent aanwezige oorlogsangst, waar Cort van der Linden trouwens herhaaldelijk slim om niet te zeggen rücksichtslos gebruik van maakte.
Verder is er meer aandacht voor de mobilisatieproblematiek, de neutrale pers en de kwestie rond de niet zo neutrale Telegraaf, de Duitse en de Britse spionageactiviteiten en de Nederlandse inlichtingendienst, de opvang van en het debat rond de Belgische vluchtelingen en de literatuur die tijdens en na de oorlog verschenen is.
Dat alles resulteert in een boek dat in omvang is toegenomen met bijna honderd bladzijden, maar ach, in vergelijking met Lou de Jongs geschiedenis van het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog blijft het toch allemaal heel bescheiden.

 

Copyright 2016 Paul Moeyes

p.moeyes@hva.nl