GranaatschervenTijdens het inlezen of onderzoek voor een boek stuit je vaak op kleine gebeurtenissen en anekdotes die je graag zou gebruiken, maar die toch niet in het verhaal passen – of er zelfs helemaal niets mee te maken hebben. Ik heb besloten een vijftigtal van die episoden nader uit te werken en te bundelen. De titel Scherven wijst op de grote diversiteit en de losheid van de opzet. Alle scherven zijn afkomstig van dezelfde granaat – de Eerste Wereldoorlog – maar ze zijn alle een andere kant opgevlogen. Vele hebben een Nederlandse connectie, maar zelfs dat is niet altijd het geval. Wel heb ik geprobeerd de Scherven zo goed en kwaad als dat ging chronologisch te rangschikken. Het oorlogsverloop en het herhaaldelijk opduiken van bepaalde personen en gebeurtenissen creëert dan uiteindelijk toch weer een soort samenhang. Hierbij alvast een voorproefje.

Kapitein Charles Fryatt

Kapitein Charles Fryatt, 1915-1916

Op 28 mei 1915 werd het Britse stoomschip Brussels voor de kust bij Hoek van Holland opgemerkt door de Duitse onderzeeër U-33. Met een vlagsignaal werd de S.S. Brussels gesommeerd te stoppen. Nog maar een paar maanden eerder, in februari 1915, hadden de Duitsers de verscherpte duikbootoorlog afgekondigd, hetgeen inhield dat schepen die zich in de oorlogszones rond Engeland bevonden het risico liepen getorpedeerd te worden, zonder dat de duikbootbemanning de veiligheid van bemanning en eventuele passagiers kon garanderen. Kapitein Charles Algernon Fryatt van de Brussels was niet van plan zijn schip te verliezen, en het Duitse vlagsignaal negerend gaf hij de order ‘volle kracht vooruit’, in een poging de U-33 te rammen. Op het nippertje slaagde Kapitänleutnant Konrad Gansser (1882-1937) van de U-33 erin dat te voorkomen door onmiddellijk te duiken, maar zijn prooi wist te ontkomen.

Nadat de Brussels ongeschonden terugkeerde in haar thuishaven Harwich, werd kapitein Fryatt werd voor zijn koene daad gelauwerd: het ministerie van Marine eerde hem met erecertificaat en een gouden horloge met daarop de inscriptie: "Presented by the/ Lords Commissioners of the Admiralty / to/ Charles Algernon Fryatt,/ Master of the/ S.S. "Brussels"/ in recognition of the example/ set by that vessel/ when attacked by a German submarine/ 28th March, 1915." Naar verluid droeg kapitein Fryatt dit horloge altijd bij zich, in welk geval het niet onwaarschijnlijk is dat dit hem fataal is geworden.

lees meer button

© Copyright 2026 Paul Moeyes - Alle rechten voorbehouden

paul.moeyes@gmail.com